VNG gaat gemeenten verder ondersteunen bij het vergroten van de digitale autonomie en kondigt naast bestaande ook nieuwe vormen van support aan. Doel is dat gemeenten nu al concrete stappen kunnen zetten, zodat ze hun afhankelijkheid van digitale systemen en leveranciers beter in zicht hebben en eventueel kunnen beperken.

 

Volgens VNG brengt afhankelijkheid risico’s met zich mee rondom continuïteit van dienstverlening, de bescherming van gegevens en de ruimte om eigen keuzes te maken. Gemeenten moeten daarom hun digitale autonomie vergroten.

VNG biedt op een nieuwe overzichtspagina inzicht in wat gemeenten nu al kunnen doen. Zo is er onder meer een generieke lijst van kritieke processen door de Informatiebeveiligingsdienst (IBD) te vinden. Die helpt om te bepalen welke processen essentieel zijn en welke systemen daarbij horen. Overigens maakt het KCC of klantcontact daar niet direct deel van uit.

Veel andere instrumenten zijn nog in ontwikkeling. Nog deze maand verwacht het Amsterdamse DACC een volwassenheidsmodel digitale autonomie te lanceren. Hiermee kunnen gemeenten hun processen beoordelen op factoren zoals kennisborging, afhankelijkheden en overstapmogelijkheden.

Voor de zomer wordt het Tech Sovereignty Package gepubliceerd waarmee de Europese Commissie de aandacht voor soevereiniteit wil vergroten. Maar VNG wijst erop dat gemeenten nu al verschillende maatregelen kunnen nemen.

Inkoop is een belangrijke hefboom voor digitale autonomie. Gemeenten kunnen gebruikmaken van de GIBIT 2025, waarin aandacht is voor wendbaarheid en afhankelijkheden. Daarnaast is het verstandig om bij nieuwe contracten terughoudend te zijn met lange looptijden, zodat ruimte blijft om later over te stappen, aldus VNG.

In de pijplijn zitten verder een bestek voor cloud-inkoop, dat vooral bedoeld is voor PAAS en IAAS-diensten, maar ook voor SAAS-leveranciers om ervoor te zorgen dat IT-dienstverleners hun infrastructuur digitaal autonoom organiseren.

Ook komt er een referentiekader digitale autonomie aan. Dat bevat definities van autonomie en soevereiniteit, en de bijbehorende technische aspecten. Het referentiekader wordt in NDS-verband ontwikkeld en door het ministerie van BZK gepubliceerd in Q2 of Q3 van 2026.

En tot slot wordt er een quick scan soevereiniteit ontwikkeld. Gemeenten kunnen hiermee het aanbod van IT-leveranciers op de mate van digitale autonomie en soevereiniteit toetsen. Gemeenten kunnen zich aanmelden via soevereiniteit@venlo.nl.

(VNG)

Technologie