In een jaar tijd is het aantal toepassingen van GenAI gestegen van 8 (juni 2024) naar 81 (juni 2025). TNO concludeert op basis van onderzoek dat bij Nederlandse overheidsorganisaties het gebruik van GenAI toepassingen wijdverspreid is.

 

GenAI toepassingen worden op veel plekken ingezet binnen de overheid, van kleine gemeente tot provin­cie en ministerie. Ook valt op dat er veel soortgelijke toepassingen, zoals chatbots op verschillende plekken worden ontwik­keld en geïmplementeerd.

Waar in 2024 veel GenAI experimenten vermoedelijk nog in de kinderschoenen stonden, observeren we in deze studie dat er al veel toepassingen in de experiment fase (29) bevinden of al geïmplementeerd zijn (37) binnen organisaties.

Bijna de helft van de toepassingen wordt door gemeenten ingezet. Het betreft voornamelijk chatbots die assisteren in het vergaren en verwerken van informatie voor ambtenaren en die assisteren in het contact met de burger.

Bij meer dan 75% van de toepassingen zijn medewerkers van overheidsorganisaties de directe eindgebruiker van de GenAI toepassing. De overige toepassingen zijn gericht op de burger als eindgebruiker.

Veel chatbots

30% van de toepassingen zijn chatbots die gericht zijn op het ondersteunen van medewerkers bij meerdere generieke taken en kunnen dus worden ingezet voor meerdere doeleinden. Voorbeelden van toepassingen zijn Co-Pilot, DefGPT van het ministerie van Defensie, Chatbot Robin van JenV, VlamChat van SSC-ICT, PZH Assist van de Provincie Zuid-Holland, GovChat/LAICA van de Provincie Limburg en ChatAmsterdam van de gemeente Amsterdam.

De overige toepassingen (68%) worden ingezet bij specifiekere taken en vaak voor één specifiek doel. Zo ondersteunen bijvoorbeeld 18 (22%) van de toepassingen bij het opzoeken en analyseren van informatie, wat medewerkers helpt bij het ondersteunen van besluitvorming en kennisdeling.

14% van de toepassingen richt zich op contact met burgers, meestal via een gemeentelijke chatbot die 24/7 beschikbaar is.

Risico’s verschillend ingeschat

Van iets meer dan de helft van de toepas­singen is er geen informatie gemeld over de risicocategorie waar de toepassing onder valt. Van de toepassingen waar de risico inschatting wel bekend is, zijn de meeste toepassingen (35%) ingedeeld in de categorie overige algoritmes. Ook steklt TNO vast dat dezelfde soort toepassing bij verschillende organisaties in een andere risicocategorie wordt ingedeeld.

GenAI wordt momenteel nog voornamelijk ingezet ter ondersteuning aan bestaande processen. Uit de interviews blijkt dat de focus bij organisaties vaak ligt op het vergroten van efficiëntie en verlichten van werkdruk, maar nog weinig op hoe de inzet van GenAI de aard van werk kan verande­ren. (TNO)

Technologie