AI will replace you – recensie - Ziptone

Met de titel van het boek van Paul Joustra en Maarten Verschuere kan je alle kanten op, maar echt geruststellend klinkt ‘ie niet. Vervolgens beginnen ze het voorwoord met de antifrase “You don’t really need this book”. Gelukkig wordt in de rest van het boek niets meer onbedoeld op zijn kop gezet. Daardoor is AI will replace you grotendeels leesbaar als een AI-kookboek of handboek AI.

In het boek komen na die eerste geruststellende woorden al snel de waarschuwingen terug. Alle CEO’s die Joustra (SVP Digital Innovation & Gen-AI Transformation bij TP) sprak, wilden iets met AI, maar hadden uiteenlopende excuses waarom ze nog niet aan de slag konden. Wie niet bij voorkeur met AI-speed in beweging komt, loopt het risico dat een twaalfjarige je lunch op eet. In dit AI-tijdperk is die gedachte niet helemaal onzinnig. Generatie alfa groeit met AI op alsof het een mobieltje is: altijd aan.

AI is een platform

Joustra en Verschuere (de laatste is docent, spreker, auteur) beginnen bij het enorme potentieel van generatieve AI. Informatie is niet langer schaars en GenAI is geen chatbot, maar een platform waar je op kunt bouwen. Verder is conversational de nieuwe interface. En tot slot zetten de auteurs agentic AI neer als derde trend, dat op een laagdrempelige manier tijdwinst en gemak kan opleveren.

De boot die je niet mag missen

De grootste valkuil is te beginnen met AI en er dan een probleem bij te zoeken. De auteurs komen je daarom tegemoet met het maken van de allereerste denkslag: herformuleren van je missie en visie in relatie tot AI. Want AI beslist geen optimalisatietooltje, maar een middel dat transformatie mogelijk maakt. Dat laatste werd overigens ook gezegd van cloud. Wie in het cloudtijdperk de digitale transformatie zou missen, zou eindigen als de volgende Kodak of Nokia, maar beide bedrijven bestaan nog steeds. En over optimalisatie gesproken: dat is waar het tot nu toe toch een beetje om draait bij de inzet van AI in klantcontact. Vanuit BPO-perspectief is optimalisatie via AI toch een beetje het gangbare voorgerecht. Transformeren? Dat doen we later wel. De vraag is dan ook of leiders na alle verhalen over exponentiële organisaties, scaled agile, cloudfirst, digitalfirst, moonshots, Big Hairy Audicious Goals en MVP’s nog voldoende urgentie voelen bij AI als transformatieve technologie.

Mindset

Wie aan de slag wil met AI, zal kennis moeten opbouwen, beginnend bij nul. Verschuere pleit daarom voor een lerende mindset en geeft hiervoor praktische tips en concrete oefeningen. Goed is dat Verschuere benadrukt dat AI voor consumenten (de klanten van je bedrijf) iets anders is dan voor de medewerkers binnen je bedrijf. Voor de een is het (hopelijk) een aanwinst, voor de ander een concurrent die (mogelijk) taken of banen overneemt. Verschuere pleit er daarom voor om je eigen teams in te delen in, vrij vertaald, angsthazen, struisvogels en AI-enthousiastelingen. Het zijn allemaal stakeholders die je AI-project beïnvloeden, dus je moet er wat mee.

Snel – goed – goedkoop

Joustra vertelt daarna hoe hij binnen TP (500.000 medewerkers) een innovatienetwerk heeft opgetuigd dat begon als klein groepje analisten en techneuten en eindigde als een schaalbaar deliverymodel voor AI-oplossingen. Want praten over AI is leuk, maar opdrachtgevers willen executiekracht zien. Ook leren is een kwestie van doen en Joustra en Verschuere komen hierbij met de geweldige driehoek ‘snel – goed – goedkoop’ op de proppen. Zoals iedereen weet: elke combinatie van twee gaat ten koste van nummer drie, maar ze geven toch bij elk tweetal een werkbaar model dat laat zien op welke manieren je met AI aan de slag kunt gaan.

Wat gloort er aan de horizon?

Precies op de helft van het boek wordt het tricky. Joustra en Verschuere komen met recepten (‘let’s cook some AI’) en we weten dat de houdbaarheid van de ingrediënten bij AI zeer beperkt is. Daarom komen ze met een uitgebreid schema waarin ze de belangrijkste ingrediënten (klassieke, generatieve en agentic AI) eerst eens tegen het licht houden. Het laatste wordt daarbij ‘the promising frontier’ genoemd. Dat levert risico’s op in keukentermen: ik had ijs nodig maar kwam thuis met water.

Daarna gaan Joustra en Verschuere door naar de vraag ‘buy or build’ en naar samenwerkingsvormen. Niet geheel onverwacht komt daarin het partnership tussen flagship-customer Samsung en TP aan de orde en dat maakt het toch een klein beetje een TP-hoofdstuk.

Wie opschaalt, komt achter de echte uitdagingen

Het derde en laatste deel gaat over opschalen (de eerste twee over inspireren en faciliteren). Gelukkig wordt hier direct afgerekend met opschalen zoals destijds bij cloud: ‘doe er een paar servers bij en geef mensen wat SaaS en je organisatie groeit exponentieel’. Een succesvolle AI-pilot is geen garantie voor een succesvolle uitrol op schaal, dat geluid is steeds vaker hoorbaar.

Bij opschalen kan AI missers, fouten, en onbetrouwbaarheid laten zien en kan zelfs je happy flow in elkaar donderen. Daarom komen ze hier ook met een bruikbaar model dat houvast geeft. Het framework van Joustra en Verschuere laat zien wat er fout gaat als er van alle benodigde bouwstenen eentje ontbreekt. ”Je kunt een tijdje racen zonder veiligheidsgordels, maar als je crasht…”.

Is AI een kans, een keuze of een bedreiging?

Joustra en Verschuere eindigen met een rijtje toekomstvoorspellingen. Over werk, leiderschap, de rol van algoritmes in onze samenleving, digital twins, hybride functies (mens + agent) en zelfs fysieke robots. Die voorspellingen komen wat aan de late kant aan bod in dit boek. De auteurs sluiten weliswaar af met de geruststellende woorden: AI will replace you is geen dreigement, maar een keuze. Maar we weten allemaal dat technologie uiteindelijk ook keuzes afdwingt en AI is hoogstwaarschijnlijk geen uitzondering.

Tot slot: is dit boek een aanrader? Het is niet het eerste boek over AI. Het fijne van ‘AI will replace you’ is dat het bij het begint bij de basis, en daarmee is het toch een soort kookboek voor beginners: breed van opzet, maar praktisch en doelgericht. Het is volstrekt niet technisch, wat gezien het onderwerp ook vrijwel onhaalbaar is. Een geringe tekortkoming: de ontbrekende trefwoordenlijst. Die had AI prima kunnen maken. Opzoeken kan je dus alleen in het e-book.